«Ғарыш қызметі» ТК 66 стандарттау — gharysh.kz

«Ғарыш қызметі» ТК 66 стандарттау

Мемлекеттік органдар ќўзыреті шегінде «Техникалыќ реттеу туралы» Ќазаќстан Республикасыныѕ Заѕына сјйкес техникалыќ регламенттердіѕ јзірлеушілері болып саналады. Єарыш ќызметі саласындаєы техникалыќ регламеттердіѕ јзірлеушісі ЌР ЎЄА болып табылады.
Ќазаќстан Республикасында єарыш ќызметініѕ саласында техникалыќ реттеу (бўдан јрі - ТР) жїйесін ќўрудыѕ айтарлыќтай ерекшілігі бар – ол еліміздегі єарыш саласыныѕ тууымен ќатар, Ќазаќстанныѕ єарыш ќызметі саласындаєы алєашќы ќадамдарымен ќўрылады.
«Ќазаќстан Єарыш Сапары» ўлттыќ компаниясы» АЌ (бўдан јрі - Компания) негізінде Ќазаќстан Республикасы Индустрия жјне сауда министрлігініѕ Техникалыќ реттеу жјне метрология жґніндегі комитеті (бўдан јрі - ЌР ИСМ ТРМК) тґраєасыныѕ 2007 жылєы 25 желтоќсандаєы № 692 бўйрыєымен консультативтік-кеѕестік орган - «Єарыш ќызметі» ТК 66 стандарттау жґніндегі техникалыќ комитет ќўрылды (бўдан јрі – ТК 66).

ТК 66 ќызметініѕ негізгі баєыттары мыналар болып табылады:

  • єарыш ќызметі саласындаєы мемлекеттік жјне ерікті стандарттауды дамытудыѕ негізгі баєыттарын белгілеу;
  • Ќазаќстан Республикасыныѕ мемлекеттік стандарттар жобаларын жјне стандарттау жґніндегі басќа да нормативтік ќўжаттарды јзірлеу, ќарау, келісу жјне бекітуге дайындау;
  • Ќазаќстан Республикасында ќолданылатын стандарттау жґніндегі нормативтік ќўжаттарды халыќаралыќ, ґѕірлік жјне ўлттыќ стандарттарєа жјне шетел мемлекеттерініѕ ќўжаттарына сјйкес біріздендіру жјне їйлестіру жґнінде жўмыстар ґткізу жјне ўсыныстар дайындау;
  • єарыш ќызметі саласындаєы ўлттыќ стандарттар талаптарын халыќаралыќ стандарттар талаптарына сјйкес їйлестіру;
  • єарыш ќызметі саласындаєы стандарттау, сертификаттау жјне метрология мјселелері жґнінде мамандарды оќытуды ўйымдастыру;
  • єарыш ќызметі саласындаєы стандарттау жґніндегі нормативтік ќўжаттардыѕ салалыќ ќорын жїргізу.

Техникалыќ реттеу жїйесініѕ ќўрылымы
Ќазаќстан Республикасыныѕ Ўлттыќ єарыш агенттігі ќызметініѕ шеѕберінде ТР жїйесініѕ ўйымдыќ ќўрылымы келесі тїрде ўсынылєан (1-сурет).

«Єарыш ќызметі» ТК 66 стандарттау жґніндегі техникалыќ комитеттіѕ ќызметі

1 ТК 66 туралы ереже бекітілді.

2 2008 жылєа арналєан ТК 66 жўмысыныѕ баєдарламасы бекітілді.

3 Ресей Федерациясыныѕ єарыш ќызметі саласындаєы стандарттау жґніндегі нормативтік ќўжаттарды сатып алу жјне ќолдану мјселелері бойынша ќазаќстандыќ тараптыѕ кґзќарасын аныќтау жјне Ќазаќстан Республикасы мен Ресей Федерациясыныѕ ґкілдерімен кездесу ґткізу рјсімдерін белгілеу їшін «Ќазаќстан Республикасында єарыш ќызметі саласындаєы Ресей Федерациясыныѕ стандарттау жґніндегі нормативтік ќўжаттарыныѕ ќолданыстаєы базасын пайдалану тўжырымдамасы», «Ресей Федерациясыныѕ жўмыс тобымен талќылауєа арналєан сўраќтар тізімі» деген ќўжаттар јзірленді.

4 2008 жылєы аќпан айында ТК 66 мїше-ўйымдардыѕ ґкілетті ґкілдерініѕ ќатысуымен алєашќы отырыс ґткізілді (2-сурет).

5 Ќазаќстан Республикасыныѕ єарыш саласы ќўрылєан жјне ќызмет еткен жаєдайда атќарылатын жўмыстарды регламенттеу їшін ќажетті нормативтік ќўжаттардыѕ (бўдан јрі – НЌ) толыќ тізбесі ќўрастырылды;

6 Ўйымдардыѕ аќпараттыќ ќорларында жоќ жјне ЌР ЎЄА ўйымдарыныѕ жўмыстарын регламенттеу їшін ќажетті НЌ јзірлеудіѕ жјне енгізудіѕ кезектік жоспары јзірленді;

7 ЌР ЎЄА ведомстволыќ ўйымдарыныѕ аќпараттыќ ќорларында бар НЌ тізбесі ќўрастырылды.

2008 жылєа арналєан жўмыс баєдарламасына сјйкес аєымдаєы жылдыѕ шілде айында ТК 66 ИСО Халыќаралыќ ўйымыныѕ «Авиация жјне єарыш аппараттары» ИСО/ТК 20 Техникалыќ комитетіне толыќ ќўќылы мїше ретінде ќосылды.

«Авиация жјне єарыш аппараттары» ИСО/ТК 20 мїше болу ТК 66 халыќаралыќ стандарттарды јзірлеуге ќатысу мїмкіндігін береді.

Ќазіргі таѕда ТК 66 єарыш ќызметі саласындаєы еуропалыќ стандарттарды сатып алу жјне пайдалану маќсатында Єарыштыќ стандарттау жґніндегі еуропалыќ ассоциацияєа (ECSS) кіру мїмкіндігін ќарастыруда.

Єарыш ќызметі саласында стандарттау жґніндегі ќўќыќтыќ жјне нормативтік ќўжаттар базасы.
Бўл база Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасына сјйкес ќўрылады. Бўл ретте, техникалыќ регламенттер мен мемлекеттік стандарттар јзірлеу жґніндегі (ТК 66 жјне ЌР ЎЄА сараптыќ кеѕес) ТР органдарыныѕ ќўзіреттерін бґлудіѕ наќты тїсінігі болуєа тиіс.
Бўл бґлу 3-суретте кґрсетілген. Техникалыќ регламенттерді јзірлеу їшін ЌР ЎЄА Сараптамалыќ кеѕес, ал єарыш ќызметі саласындаєы мемлекеттік стандарттарды јзірлеу їшін – ТК 66 жауапты.

Технологиялыќ процестерді стандарттау жґніндегі нормативтік ќўжаттар базасы келесі тїрде ўсынылады (4-сурет):

Ќазаќстан Республикасы єарыш ќызметініѕ саласын ќамтамасыз ету маќсатында стандарттау жґніндегі нормативтік ќўжаттар базасын ќўру жґніндегі іс-шаралар схемамен мынадай тїрде болады (5-сурет):

Техникалыќ регламенттер јзірлеу
Ќазаќстан єарыш ќызметі саласында ґз техникалыќ реттеу жїйесін ќўру кезінде єарыш державаларыныѕ жетістіктерін, єарыш ќызметі саласындаєы нормативтік ќўќыќтыќ актілер, регламенттер жјне стандарттар јзірлеу жґніндегі јлемдік тјжірибені ескереді.

Єарыш ќызметі саласындаєы жетекші еуропалыќ компаниялармен стандарттау жґніндегі ынтымаќтастыќтыѕ болашаєы
Ќазіргі уаќытта, єарыш ќызметі саласындаєы жетекші еуропалыќ компаниялармен ынтымаќтастыќтыѕ жаєдайы мен болашаєын ескере отырып, єарыш ќызметі саласындаєы еуропалыќ стандарттарды сатып алу жјне пайдалану мјселелері пысыќталуда.

Еуропалыќ єарыш кјсіпорыны їшін бірыѕєай келісілген стандарттар жиынын јзірлеумен жјне ќалыптастырумен Еуропалыќ єарыш агенттігімен (бўдан јрі - ЕЄА) серіктесіп Єарыш стандарттау жґніндегі еуропалыќ ассоциация (бўдан јрі - ECSS) айналысады.

Осы Eurospace ассоциациясында еуропалыќ ґнеркјсіп - еуропалыќ єарыш индустриясыныѕ їйлестіру орталыєы ретінде ўсынылєан.

Сондай-аќ, Стандарттау жґніндегі еуропалыќ комитет еуропалыќ стандарттарды јзірлеу жјне ќолдану саласындаєы ынтымаќтастыќ туралы ECSS Келісімі бар.

ECSS стандарттарын јзірлеумен ЕЄА, жетекші еуропалыќ компаниялар, соныѕ ішінде Thales Alenia Space, EADS, «Astrium», OHB мамандарыныѕ ќатарынан жўмыс топтары айналысады.

Ќазаќстанда ECSS стандарттарыныѕ толыќ пакетін ќолдану їшін ECSS жјне Ќазаќстан Республикасы арасындаєы келісімге жјне тиісті шартќа ќол ќою мјселесімен Компания айналысуда.

Жобалар
ЖҚЗ
«Қазақстан Республикасының Жерді қашықтықтан зондтау ғарыш жүйесін құру» жобасы
қосымша ақпарат
ЖСНЖ
«Қазақстан Республикасының жоғарыдәлдікті спутниктік навигация жүйесінің жерүсті инфрақұрылымын құру» жобасы
қосымша ақпарат
ҚұСК
«Ғарыш техникасының арнайы конструкторлық-технологиялық бюросының Құрастыру-сынау кешенін құру»
қосымша ақпарат
ТК 66
«Ғарыш техникасының арнайы конструкторлық-технологиялық бюросының Құрастыру-сынау кешенін құру»
қосымша ақпарат

Қазақстандағы ғарыш күндері

«Қазақстандағы ғарыш күндері» халықаралық семинары 2013 жылы  10 – 11 сәуірде Астана қ., «Rixos President Astana» қонақүйінде өткізілді. Семинар бірінші қазақстандық Жерді қашықтықтан зондтау жерсерігінің (ЖҚЗ ҒЖ) ұшырылуына арналды және жыл сайын 12 сәуірде атап өтілетін Адамның ғарышқа ұшқан халықаралық күніне орайластырылды. 
Толығырақ